Home > GÓP NHẶT CÁT ĐÁ > 12 nhà hoạt động nữ đang thay đổi thế giới mà có thể bạn chưa biết
GÓP NHẶT CÁT ĐÁ

12 nhà hoạt động nữ đang thay đổi thế giới mà có thể bạn chưa biết

Trên khắp thế giới, những người phụ nữ đầy mạnh mẽ đang vận động để tạo ra thay đổi trong những vấn đề căn bản nhất của con người: từ bình đẳng giới tính và chủng tộc đến khả năng tiếp cận nước và lương thực/thực phẩm; từ bảo vệ môi trường đến trách nhiệm giải trình của chính phủ, v.v. Nhiều khi, họ phải chấp nhận cả những rủi ro về tính mạng. Còn việc phải đặt cược về mặt danh tiếng, sinh kế và tự do của họ thì là chuyện đương nhiên rồi. Mỗi một ngày, họ đều chọn cách hiện diện để tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn. Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu về 12 nhà hoạt động mà công việc của họ đang giúp định hình cho thế kỷ 21.

1. Asieh Amini: Tranh đấu chống tục lệ “giết người vì danh dự” ở Iran

Người chụp: Koos Breukel; Nguồn: The Newyorker

Ở Iran, nữ giới thường xuyên bị ném đá cho đến chết nếu như họ quan hệ tình dục ngoài hôn nhân, kể cả trường hợp bị cưỡng hiếp.

Asieh Amini lần đầu tiên biết đến tập tục này khi cô đang đưa tin cho một tờ báo địa phương ở Iran và được cho biết về vụ việc một cô gái tên Leyla – 19 tuổi, nhưng có trí não của đứa trẻ lên 8 –  sắp bị ném đá tới chết bởi vì cô bé đã bị cưỡng bức nhiều lần bởi chính những người thân trong gia đình.

Amini lập tức vào cuộc và gây áp lực buộc thẩm phán có trách nhiệm phải trả tự do cho Leyla.

Từ đó, Amini đã cống hiến cả cuộc đời mình để chống lại tập tục man rợ này cho dù bị nhà cầm quyền săn đuổi và đe dọa. Nhờ việc nâng cao nhận thức cho mọi người trong nước và trên thế giới, Amini đã cứu sống được rất nhiều phụ nữ.

Cuối cùng, trước những sự đe dọa ngày càng gia tăng về cường độ, cô đã buộc phải rời Iran và hiện vẫn đang tiếp tục công việc của mình ở Na-uy.

2. Rashmi Mirsa: Thúc đẩy giáo dục ở Ấn độ

Rashmi Misra. Nguồn: Twitter

Ấn Độ có thể là quốc gia phát triển nhanh nhất trên thế giới, nhưng có rất nhiều người, đặc biệt là nữ giới, đang bị bỏ lại phía sau, khi mà vì hệ thống trường học đang tỏ ra thất bại.

Một số vấn đề giáo dục ở Ấn Độ bao gồm: thiếu hụt giáo viên một cách trầm trọng, tỉ lệ bỏ học thuộc hàng cao nhất thế giới, các trường học thiếu nước sạch và các công trình vệ sinh cơ bản.

Rashmi Misra muốn thay đổi tình trạng này nên cô đã mở một trường học tại nhà riêng và nhờ đó, trẻ em đến từ các gia đình nghèo bắt đầu được học hành nghiêm chỉnh. Nỗ lực của cô cuối cũng cũng thu hút được sự quan tâm của quốc tế và sau đó cô đã mở được các trường học tại các khu ổ chuột ở New Delhi, Mumbai và Goa.

Ngày nay, hệ thống trường Vidya của cô tập trung vào việc tiếp sức mạnh cho các trẻ em gái và phụ nữ bằng cách cho họ được học hành miễn phí và huấn luyện các kỹ năng kinh doanh, khởi nghiệp.

3. Nanfu Wang: Chống nạn bạo hành tình dục ở Trung Quốc

hooligansparrow_-nanfuwang-1600x900-c-default
Nanfu Wang tại Human Rights Watch Festival, ngày 8/7/2016. Người chụp: Yves Pasquarelli

Các nhà hoạt động đòi các quyền tự do và trách nhiệm giải trình minh bạch hơn của chính quyền ở Trung Quốc thường xuyên bị bắt giữ và bỏ tù. Vậy nên khi Nanfu Wang bắt đầu làm phim tài liệu về nỗ lực của các nhà hoạt động nhằm chống nạn bạo hành tình dục, cô đã lọt vào tầm ngắm của chính quyền.

Nhưng những sự ngăn trở đó không làm nhụt chí Nanfu. Cô đã nỗ lực để đưa một loạt những vụ bạo hành tình dục đó ra ánh sáng. Những vụ này vốn trước đó bị cho “chìm xuồng” vì có liên quan tới những nhân vật quyền thế tại địa phương.

Nanfu bắt đầu dùng camera bí mật để ghi lại các cảnh và cuối cùng phải chạy thoát ra nước ngoài để đưa tác phẩm này ra mắt khán giả.

Bộ phim tài liệu “Hooligan Sparrow” (Lưu Manh Nhạn/Chim sẻ côn đồ) chính là thành quả của những nỗ lực ghi hình đó, và đã gây được tiếng vang trên trường quốc tế. Bộ phim xoay quanh một nhà vận động (lấy bí danh là Chim Sẻ Côn Đồ) cho quyền của những những người làm nghề mại dâm và phơi bày những hạn chế gắt gao về tự do biểu đạt ở Trung Quốc.

4. Safa al Ahmad: Đấu tranh cho Tự do Ngôn luận ở Ả rập Sau-đi

nanfu-wang
Safa al Ahmad. Nguồn: Twitter

Phụ nữ bị xem là công dân hạng hai tại Ả rập Sau-đi. Số lượng những hạn chế mà họ đối mặt nhiều đến mức kinh khủng.

Đối với nhà hoạt động Safa al Ahmad, sự áp bức về giới tính này đi đôi với đàn áp tự do ngôn luận trên phạm vi toàn xã hội. Khi làn sóng “Mùa xuân Ả rập” nổ ra khắp cả khu vực, ngay Ả rập Sau-đi cũng có những người bất đồng chính kiến, nhưng chính quyền đã dùng mọi thủ đoạn để dập tắt các cuộc biểu tình.

Safa al Ahmad đã lén quay phim về những cuộc nổi dậy ôn hòa tại Ả rập Sau-đi và sắp xếp để tuồn ra nước ngoài, qua đó tạo ra bộ phim tài liệu “Cuộc nổi dậy bí mật của người Ả rập Sau-di” (Saudi’s Secret Uprising).

Từ đó đến nay, Safa al Ahmad đã thực hiện những bộ phim tài liệu khác về các cuộc nổi dậy ở Trung Đông và vận động quyết liệt cho quyền của phụ nữ.

5. Liya Kebede: Vận động sinh đẻ an toàn ở Ethiopia

chtodo-wmaas_hs
Liya Kebede. Nguồn: Twitter

Mỗi ngày, có gần 800 phụ nữ tử vong vì các biến chứng trong thời kỳ mang thai và trong khi sinh.

Siêu mẫu Liya Kebede đã lớn lên ở Ethiopia và cô biết rằng phần lớn các ca sinh đẻ ở nước mình được thực hiện trong những điều kiện không an toàn và có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng hay thậm chí là tử vong. Vì vậy, vào năm 2005, cô đã khởi động một quỹ của minh nhằm hướng tới việc cải thiện chăm sóc sức khỏe các bà mẹ ở Châu Phi.

Quỹ này tập trung vào việc huấn luyện những người hoạt động trong lĩnh vưc chăm sóc sức khỏe, để có thể đảm bảo các ca sinh đẻ diễn ra an toàn. Trong một giai đoạn, quỹ đã đào tạo được 45 người như vậy, và những người này lại trợ giúp cho hơn 10.000 bà mẹ.

Kebede là minh chứng cho thấy sự nổi tiếng được tận dụng để tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người.

6. Brittany Packett: Cuộc đấu tranh cho bình đẳng sắc tộc/chủng tộc ở Mỹ

cm89npeueaasqcs
Brittany Packnett. Nguồn: Twitter

Ở Mỹ, một người đàn ông da đen không có vũ khí có khả năng bị cảnh sát bắn và giết chết cao hơn nhiều so với một người đàn ông da trắng không có vũ khí. Đây chỉ là một trong những số liệu kinh khủng về hố ngăn cách chủng tộc ở Mỹ, một quốc gia đầy ắp những sự bất bình đẳng về mặt cấu trúc và cả giữa các cá nhân với nhau.

Trong cuộc chiến vì công lý xã hội, Brittany Packnett đã trở thành một trong những nhà lãnh đạo nổi bật và mạnh mẽ nhất.

Cô có một bề dày thành tích hoạt động. Theo trang The Guardian, “Cô là đồng sáng lập viên của phong trào We The Protesters và Campaign Zero, nhằm mục tiêu chấm dứt nạn bạo hành của cảnh sát. Cô phục vụ trong Ủy ban Ferguson, một tổ công tác của Tổng thống, về vấn đề công tác trị an trong thế kỷ 21 và tạo ra những nhà giáo dục có khả năng đào tạo thích ứng về văn hóa, tại tổ chức Teach for America”.

Packnett nhận ra rằng việc đối thoại phải bao gồm rộng rãi hơn là những người có xu hướng tính dục thông thường. Phụ nữ da đen và cộng đồng LGBT cũng phải được bảo vệ vì họ cũng phải đối mặt với tình trạng bạo lực và bị đẩy ra ngoài lề ở mức độ cao hơn hẳn những thành phần giới tính khác.

7. Sonita Alizadeh: Chống nạn tảo hôn ở Afghanistan

Sonita Alizadeh. Nguồn: Twitter

Sống ở Afghanistan, khi Sonita Alizadeh lên 10 tuổi, cha mẹ cô đã tìm cách sắp đặt con mình vào một cuộc hôn nhân, nhưng chuyện đó đã không thành. Rồi khi cô sang 15 tuổi, cha mẹ cô lại tìm cách cố gắng gả cô ấy đi lần nữa, nhưng trước khi việc đó được thực hiện, cô đã phản kháng lại.

Cho tới thời điểm đó, Sonita đã học âm nhạc trong nhiều năm và cô đã quay một video nhạc rap để thể hiện sự phẫn nộ của mình.

Bài hát đã trở thành hit và gây áp lực khiến cha mẹ cô phải dừng lại. Hiện tại, Sonita đang học tại Mỹ và đã trở thành một tâm điểm chú ý tại quê nhà. Những bài hát của cô mang thông điệp nữ quyền mạnh mẽ và lên án những rào cản mà phụ nữ phải đối mặt.

Trong một quốc gia mà 57 phần trăm nữ giới phải kết hôn trước tuổi 19, những việc mà Sonita làm có khả năng khơi nguồn cho một sự thay đổi vô cùng lớn.

8. Melina Laboucan-Massino: Vận động quyền cho người bản địa ở Canada.

cje15nwuyaalqjm
Melina Laboucan-Massino. Nguồn: Twitter

Ở Canada, có tận khoảng 4000 phụ nữ bản địa bị sát hại và mất tích. Quốc gia này có một lịch sử dài trong việc đàn áp dân cư bản địa và câu chuyện dài kỳ như vậy về những người mất tích và bị sát hại chỉ là một biểu hiện.

Người chị em gái của Melina Laboucan-Massimo đã bị sát hại. Sau đó Melina lại phải đương đầu với một hệ thống thực thi luật pháp mà dường như chẳng hề quan tâm. Melina vốn trước đó đã vận động cho quyền của người bản địa trong suốt hơn một thập kỷ, nhưng sự kiện này đã mang đến cho cô ấy những ý nghĩa mới.

Hiện nay, cô đấu tranh chống lại việc làm cạn kiệt môi trường và nỗ lực khôi phục lại văn hóa cho những người dân bản địa.

9. Mary Beard: Đương đầu với tình trạng quấy rối trên mạng

cnfj8-cxgaa5v_m
Mary Beard. Nguồn: Twitter

Số lượng các vụ trẻ em gái và phụ nữ bị lạm dụng trên mạng xã hội là rất đáng kinh ngạc. Nếu một người phụ nữ có chút địa vị nổi bật dám nói điều gì đó về nữ quyền, cô ấy nhiều khả năng sẽ phải hứng chịu sự quấy rối một cách rất ác ý.

Mary Beard, một học giả về văn học cổ điển, cũng thường xuyên bị quấy rối trên mạng. Thay vì lờ đi hoặc block những trò khiêu khích này, cô chọn cách đương đầu với chúng.

Khi cô nhận được lời đe dọa cưỡng hiếp và những lời nhắn thù hằn khác, cô đăng tải những tin nhắn đó để làm bẽ mặt thủ phạm. Rồi cô cố gắng cảm hóa họ theo chiều hướng bớt u tối. Điều bất ngờ là cách này tỏ ra  khá hiệu quả. Tờ New Yorker gọi cô là The Troll Slayer (Kẻ hủy diệt những lời lẽ troll) trong một phần giới thiệu về công việc mà cô đang làm.

Ý nghĩa quan trọng nhất của nó là, việc cô ấy đương đầu và cảm hóa những trò đùa cợt ác ý đang giúp mạng xã hội trở nên an toàn hơn cho phụ nữ.

10. Esther Ibanga: Dẫn dắt các cuộc biểu tình hòa bình do phụ nữ lãnh đạo

Esther Ibanga. Nguồn: Twitter

Nước Nigeria đã luôn ở vào tình trạng bấp bênh giữa hòa bình và xung đột trong nhiều thế kỷ. Các nhóm tôn giáo và sắc tộc khác nhau có những sự thù hằn đã bám rễ sâu và thường xung đột với nhau.

Esther Ibanga đã thấy được mức độ phá hoại mà xu hướng này mang tới và nhận ra rằng những người phụ nữ được khích lệ và tiếp thêm sức mạnh sẽ có thể trở thành động lực tạo ra thay đổi.

Vì thế, cô đã khởi động chương trình Women Without Walls Initiative (Sáng kiến Phụ nữ không ranh giới) nơi tập hợp lại những người phụ nữ từ các hoàn cảnh khác nhau, rồi trang bị cho họ kĩ năng để xây dựng hòa bình.

Sau nhiều năm, cô đã dẫn dắt nhiều cuộc biểu tình hòa bình. Con số có thể lên tới hàng trăm nghìn.

Cô cũng nỗ lực phát triển các cộng đồng nghèo, hỗ trợ những người bị cưỡng bức di dời, và khích lệ, tiếp thêm sức mạnh cho thanh niên.

11. Obiageli Ezekwesili: Khởi động phong trào #BringBackOurGirls (Hãy mang trả lại các bé gái của chúng tôi)

cnlpnjfueaau54e
Obiageli Ezekwesili. Nguồn: Twitter

Năm 2014, gần 300 cô gái bị quân khủng bố Boko Haram bắt cóc ở Nigeria. Ngay sau đó, Obiageli Ezekwesili đã nhanh chóng huy động được sự theo dõi của các nhà hoạt động cơ sở thực địa và đồng nghiệp quốc tế để thực hiện chiến dịch #BringBackOurGirls. Chiến dịch này đã thu hút được lượng người theo dõi trên toàn cầu.

Dù chiến dịch đã không đạt mục tiêu tối hậu của nó, nhưng nó cũng là một ví dụ về sự theo đuổi công lý không hề chùn bước của Ezekwesili.

Hồi năm 1993, cô đã đồng sáng lập ra Transparency  International, một tổ chức đã trở thành nòng cốt trong cuộc chiến chống tham nhũng.

12. Berta Caceras: Hoạt động vì môi trường

clbdxbsuyaervnb
Berta Caceras. Nguồn: Twitter

Hiện tại là một thời kỳ nguy hiểm cho các nhà hoạt động môi trường.

Chỉ riêng năm 2015, 185 nhà hoạt động đã bị sát hại vì phản đối những hoạt động công nghiệp có tính hủy hoại môi trường như khai thác quặng và phá rừng bất hợp pháp.

Berta Caceras là một trong những người đã bị sát hại. Trong nhiều năm, cô đã phản đối việc xây dựng một con đập tại vùng đất của người bản địa ở Honduras. Vì chuyện này mà cô đã bị bắn chết tại nhà riêng.

Những nỗ lực của cô đã truyền cảm hứng cho các nhà hoạt động khác và cái chết của cô đã khơi dậy sự ủng hộ lớn của cộng đồng quốc tế.

Biến đổi khí hậu đang được coi là vấn đề quan trọng nhất trên thế giới. Và khi còn sống, Caceras đã là người đứng ở tuyến đầu trong việc cố gắng cứu hành tinh này khỏi bị tàn phá nặng nề hơn.

Nguồn: Hate Change dịch từ 12 Female Activists You Didn’t Know Are Changing the World.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *