Friday, November 16, 2018
Home > TAO ĐÀN > “Những linh hồn chết” trong trại cải tạo giáo dục của Mao
TAO ĐÀN

“Những linh hồn chết” trong trại cải tạo giáo dục của Mao

Một cảnh trong phim tài liệu « Những linh hồn chết » (Les Âmes mortes) của đạo diễn Trung Quốc Vương Bính (Wang Bing).

Dài hơn 8 tiếng, nhưng có lẽ bộ phim tài liệu « Những linh hồn chết » (Dead Souls) của đạo diễn Trung Quốc Vương Bính (Wang Bing) vẫn chưa đủ thời lượng để nói về cuộc sống kham khổ, phẩm giá bị tước của những người phải đi cải tạo giáo dục trong những năm 1950, dưới thời Mao Trạch Đông. Phần một của bộ phim tài liệu được chiếu tại Pháp ngày 24/10/2018.

« Những linh hồn chết » vì đói của « Mao chủ tịch » lột tả cuộc sống thường ngày trong một trại cải tạo ở sa mạc Gobi, qua lời kể của những người từng sống ở đó. Theo Elisabeth Lequeret, nhà báo ban tiếng Pháp đài RFI, một số người so sánh tác phẩm điện ảnh của Vương Bính như bộ phim Shoah (Holocaust) của đạo diễn Pháp Claude Lanzmann. Đạo diễn Vương Bính là khách mời của RFI trong chương trình « Điện ảnh thế giới » ngày 27/10/2018.

« Từ 15 năm nay, Vương Bính không ngừng cung cấp tư liệu về đất nước của ông, về những người lao động nhập cư, nông dân, thợ may trong những xưởng may bất hợp pháp…

Năm 2002, bộ phim đầu tay của đạo diễn Trung Quốc, « Phía tây đường tầu », đã giúp ông nổi danh thế giới. Bộ phim dài hơn 9 tiếng mô tả cuộc sống và sự tiêu tan của một khu công nghiệp.

Trong phim « Những linh hồn chết », đạo diễn Vương Bính lật lại một trong những trang sử bi thương nhất của « Bước đại nhảy vọt » : Theo lệnh của Mao Trạch Đông, tất cả những người dám chỉ trích cuộc cách mạng đều bị đi đày. Những người bị coi là « hữu khuynh » này bị chết đói và chết vì bệnh tật.

Rất ít người trở về. Hiện nay, những người đã may mắn sống sót trở về cũng đã ngoài 80 tuổi và họ kể cho đạo diễn nghe về địa ngục trần gian mà họ đã trải qua. Những tiếng thở dài, những giọng nói, đôi khi là tiếng nấc nghẹn ngào như từ dưới mồ vọng về, kể lại những cảnh tàn bạo, khiến người ta nghẹt thở, nhưng bên cạnh đó cũng có những câu chuyện tương ái về các cử chỉ nghĩa hiệp nhỏ đã cứu sống được nhiều người.

« Những linh hồn chết » là một bộ phim đặc biệt, với độ dài hơn 8 tiếng, nhưng quan trọng hơn cả là đạo diễn Vương Bính đã cung cấp tài liệu về một giai đoạn bị xóa nhòa trong lịch sử và là đề tài cấm kỵ tại nước Trung Hoa ngày nay ».

Tám năm trước, đạo diễn Vương Bính từng đưa bộ phim truyện có tên “Giáp Biên Câu”  tranh giải Sư tử vàng tại liên hoan phim quốc tế Venise 2010. « Giáp Biên Câu » cũng đề cập đến cùng một chủ đề, một giai đoạn lịch sử khá nhạy cảm ở Trung Quốc. Vào những năm 50, Mao Trạch Đông phát động phong trào « trăm hoa đua nở », theo đó, chính phủ Bắc Kinh kêu gọi mọi người tự do góp ý, phê bình chính quyền và Đảng Cộng Sản Trung Quốc. Thế nhưng, những lời chỉ trích ngày càng gắt gao, vượt mức tưởng tượng của giới cầm quyền, nên Mao Trạch Đông đã « đổi ý » và ra lệnh trấn áp những người bị cho là « hữu khuynh ». Nào là nhà trí thức, đảng viên, nhà giáo, bác sỹ … hễ ai bị kết tội đều bị đày đi lao động cưỡng bức.

Đạo diễn Trung Quốc Vương Bính (DR)

Vương Bính đã thực hiện bộ phim này trong 6 năm, trong điều kiện « bất hợp pháp » : các cảnh quay đều được thực hiện lén lút. Nội dung phim được phỏng theo quyển sách mang tên « Khúc hát người tử nạn trong những khu tử thần dưới thời Mao Trạch Đông », của nhà văn Dương Hiển Huệ, xuất bản vào năm 2003. Quyển sách kể về một sự thật đau lòng : tù nhân bị tra tấn, những xác chết mất tay chân, cảnh ăn phân, các đụn cát bị biến thành hố chôn người chết.

Vương Bính đã phát triển nội dung này theo cách riêng của mình, ông tâm sự : « Trước kia, tôi cũng có biết về lịch sử các vụ đàn áp chống « hữu khuynh », nhưng quyển sách này cho tôi biết thêm nhiều điều mà ít ai biết đến. Tôi cảm thấy mình cần phải nghe trực tiếp lời kể của những người tù sống sót. Tôi đã tiếp xúc được hơn 100 người như vậy. Theo tôi, hiểu đúng lịch sử Trung Quốc hiện đại là điều cần thiết.

Thế nhưng, điều tệ hại là cho đến tận ngày nay, Chính phủ vẫn « im hơi lặng tiếng » về vụ việc, còn thế hệ trẻ thì không hiểu và không quan tâm đến lịch sử ». Tờ báo cũng cho biết rằng quyển sách của Dương Hiển Huệ đã không thu hút được sự chú ý của đại đa số độc giả Trung Quốc. Còn về bộ phim « Giáp Biên Câu », đạo diễn Vương Bính dự đoán : ít nhất cũng phải 30 năm nữa thì bộ phim này mới được cho phép chiếu trên đất nước Trung Hoa.

(Thiện Tâm- tổng hợp  từ RFI)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *