Thursday, October 17, 2019
Home > TRÀ QUÁN > Châu Á báo hiệu một sự đổi mới trong các mối liên minh
TRÀ QUÁN

Châu Á báo hiệu một sự đổi mới trong các mối liên minh

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (T) và đồng nhiệm Nhật Bản Shinzo Abe tại Yamanakako village, thành phố Yamanashi, Nhật Bản, 28/10/2018.Mandatory credit Kyodo/via REUTERS
.

Nhật Bản và Ấn Độ thông báo muốn thành lập một « Mặt trận dân chủ thống nhất » để đối phó với các tham vọng đế chế của Trung Quốc. Trong khi đó, nội bộ phương Tây lại chia rẽ sâu sắc, đặc biệt là từ khi ông Donald Trump trở thành tổng thống nước Mỹ. Báo Les Echos ngày 19/11/2018 có bài nhận định đề tựa « Châu Á báo hiệu một sự đổi mới các mối liên minh lớn » của tác giả Dominique de Moisi, cố vấn đặc biệt của Viện Montaigne.

Mở đầu bài viết tác giả đặt câu hỏi : Phải chăng các mối liên minh ngày nay được coi trọng ở phía đông trong thế giới Ấn Độ – Thái Bình Dương hơn là ở phía tây trong không gian xuyên Đại Tây Dương ?

Mối liên minh Nhật – Ấn này khiến người ta liên tưởng đến trục Pháp – Đức, được hình thành trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh và đã trở thành một biểu tượng của sự hòa giải giữa các dân tộc châu Âu sau Đệ Nhị Thế Chiến, một trong những giá trị cơ bản làm nền tảng cho việc thành lập Liên Hiệp Châu Âu và khối NATO, để đối phó với mối họa Liên Xô.

Tác giả nhận thấy trong mối quan hệ Ấn – Nhật, có nhiều điểm khác biệt rất lớn và một điểm tương đồng cơ bản với mối quan hệ Pháp – Đức. Cả hai nước Ấn Độ và Nhật Bản không có cùng một nền văn hóa, một tôn giáo và những bi kịch chung. Nhưng cả hai quốc gia châu Á này lại có cùng một điểm chung cơ bản : Đó là có sự đối xử bình đẳng trong quan hệ, bên cạnh đó là cảm nhận chung về mối đe dọa Trung Quốc.

Nhật Bản – cường quốc kinh tế thứ ba trên thế giới – đương nhiên là một nền dân chủ tự do cổ điển với dân số ngày càng già cỗi. Ấn Độ là một anh chàng « khổng lồ » về dân số đang trên đà qua mặt Trung Quốc về số người. Đất nước Nam Á này còn là một quốc gia « dân chủ phi tự do » với mức độ tham nhũng cao ngất ngưởng, và cũng không nhìn nhận Nhà nước pháp quyền giống như tại Trung Quốc.

Nhưng điều có thể hợp nhất cả hai nước chính là nỗi sợ Trung Quốc. Cảm giác này đã giúp cho hai bên vượt lên trên những khác biệt, để có thể đối xử bình đẳng với nhau. Để đối trọng với Trung Quốc, hai nước Nhật Bản và Ấn Độ có thể dựa vào các nền dân chủ khác trong khu vực như Úc, Indonesia. Đặc biệt là, không như trường hợp Pháp – Đức, Hoa Kỳ can dự rất nhiều vào khu vực châu Á.

Từ mối liên minh Nhật – Ấn, tác giả nhìn lại quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh châu Âu. Hoa Kỳ chưa bao giờ xem xét mối đe dọa Nga, cũng như là mối bận tâm của châu Âu, một cách nghiêm túc. Chỉ đến khi châu Âu gần đây tuyên bố muốn thành lập một quân đội riêng thì đến lúc này ông Donald Trump mới có những phản ứng khó chịu.

Tác giả lưu ý : Nước Mỹ đầy mâu thuẫn. Washington luôn khẳng định « châu Âu phải tăng chi cho quốc phòng ». Nhưng trên thực tế Mỹ chưa bao giờ muốn rằng cột trụ an ninh châu Âu được đặt bên cạnh hay trong khối NATO. Chưa bao giờ Mỹ nhìn đối tác châu Âu một cách « bằng vai phải lứa » như là cách thức các đồng minh châu Á mới như Nhật Bản và Ấn Độ hiện nay đang đối xử với nhau.

APEC thất bại vì Mỹ và Trung Quốc ?

Thượng đỉnh APEC lần đầu tiên kết thúc không có thông cáo chung. Les Echos cho rằng « Bắc Kinh và Washington đã làm cho APEC thất bại ».

Đây là lần đầu tiên trong lịch sử APEC, 21 lãnh đạo quốc gia và các nền kinh tế châu Á – Thái Bình Dương ra về mà không có thông cáo chung. Hội nghị được khép lại bằng bài diễn văn bế mạc của thủ tướng Papua New Guinea (PNG).

Trước đó, cảnh sát đã được triển khai, sau việc phái đoàn Trung Quốc đã cố tìm cách đi vào văn phòng ngoại trưởng PNG, dường như nhằm mục đích tác động đến việc soạn thảo thông cáo chung.

Tuy nhiên, theo Les Echos, chính sự đối đầu Mỹ – Trung, đang có tranh chấp về thương mại, là nguyên nhân chủ yếu của việc không ra được thông cáo chung. Theo nguồn tin AFP được Les Echos trích dẫn, Hoa Kỳ đã thúc giục nhiều nước trước đó là sẽ chỉ chấp nhận một thông cáo có gắn kết việc lên án Tổ Chức Thương Mại Quốc Tế và kêu gọi cải cách sâu rộng. Một đòi hỏi mà Trung Quốc không thể chấp nhận.

(Nguồn RFI)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *