Home > TRÀ QUÁN > Trump-Kim 2: Bắc Hàn có thể học gì từ chủ nhà Việt Nam?
TRÀ QUÁN

Trump-Kim 2: Bắc Hàn có thể học gì từ chủ nhà Việt Nam?

Hội nghị thượng đỉnh Trump-Kim lần hai sẽ diễn ra tại ở Hà Nội vào cuối tháng Hai

Chỉ một tuần nữa, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un sẽ gặp mặt Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump lần thứ hai và lần này ở Việt Nam.

Cả thế giới sẽ dõi theo các cuộc đàm phán phi hạt nhân hóa của họ, nhưng ông Kim cũng rất có thể sẽ tận dụng cơ hội để quan sát quốc gia chủ nhà, Việt Nam, nhà báo Lê Quỳnh của BBC Tiếng Việt nhận định.

Ông Kim rất có thể sẽ thích những gì ông ta thấy ở Việt Nam. Vốn cũng như Bắc Triều Tiên, Việt Nam là một quốc gia Cộng sản độc đảng.

Nhưng kể từ 1986, Việt Nam đã mở cửa nền kinh tế và trở thành một trong những nước phát triển nhanh nhất châu Á – Ngân hàng Thế giới cho biết GDP của nước này có thể đạt 6,6% trong năm nay.

Và Đảng Cộng sản Việt Nam đã làm được điều này trong khi vẫn giữ được quyền lực tuyệt đối.

graphic

Hà Nội không cho phép sự tồn tại của các nhóm đối lập, duy trì “sự lãnh đạo tuyệt đối và trực tiếp” với quân đội và cảnh sát và theo tổ chức nhân quyền Ân xá Quốc tế, đã thực hiện một “cuộc đàn áp không ngừng đối với giới bất đồng chính kiến”.

Việt Nam xếp ngay trên Bắc Triều Tiên đứng cuối bảng Chỉ số Tự do Báo chí Thế giới 2018 của Phóng viên Không Biên giới.

Nhưng việc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh lớn như vậy chắc chắn là một dấu hiệu cho thấy Việt Nam đã đi một chặng đường dài kể từ khi kết thúc Chiến tranh Việt Nam vào năm 1975.

Một nền kinh tế đang bùng nổ và vai trò tương đối nổi bật trên toàn cầu nhưng kèm theo sự kiểm soát xã hội chặt chẽ sẽ rất hấp dẫn đối với ông Kim.

Đánh giá từ các bình luận trên mạng xã hội Việt Nam, hầu hết mọi người tự hào rằng đất nước mình được chọn để tổ chức cuộc hội nghị thượng đỉnh.

Trong số đó có nhà kinh tế học Lê Đăng Doanh, cựu cố vấn của thủ tướng Phan Văn Khải, người đã thực hiện một nghiên cứu sâu rộng về sự chuyển đổi của Việt Nam có thể giúp cho Triều Tiên.

Ông đã hai lần gặp gỡ các đại biểu Bắc Triều Tiên và nhận định rằng, dù có sự khác biệt rõ ràng giữa hai nước, “nhưng kinh nghiệm của Việt Nam trong phát triển khu vực tư nhân, thu hút đầu tư nước ngoài và hội nhập quốc tế có thể hữu ích cho Triều Tiên”.

Khởi đầu từ nông nghiệp

Câu chuyện thành công của người Việt Nam có thể đã được quảng bá từ lâu là một ví dụ cho một Triều Tiên hiện đang bị cô lập, nhưng có rất ít bằng chứng cho thấy người cha quá cố của Kim Jong-un, Kim Jong-il, đã từng coi trọng ý tưởng này.

Ông Kim Jong-il chưa từng đến thăm Việt Nam.

Nhưng Kim Jong-un đã có dấu hiệu cởi mở hơn để thay đổi.

Phát triển nông nghiệp là một ưu tiên hàng đầu của Bắc Hàn
Phát triển nông nghiệp là một ưu tiên hàng đầu của Bắc Hàn

Kể từ khi Kim Jong-un tiếp quản quyền lực vào 2011, đã có những cải cách hạn chế trong lĩnh vực nông nghiệp, ví dụ, cho phép nông dân giữ một số thứ họ thu hoạch được.

Và vào tháng Tư năm ngoái, ông Kim tuyên bố rằng Triều Tiên đã đạt được thành công công nghệ hạt nhân, giờ đây có thể tập trung vào việc cải thiện mức sống.

Các chuyên gia Việt Nam như ông Lê Đăng Doanh cho biết có một số điểm tương đồng giữa Việt Nam trong giai đoạn đầu chuyển đổi và Bắc Triều Tiên ngày nay.

Giống như Bắc Triều Tiên, Việt Nam biết được tác động của các lệnh cấm vận thương mại.

Mặc dù Việt Nam đã lật đổ chế độ Khmer Đỏ vào 1978, nhưng sự chiếm đóng sau đó của Việt Nam ở Campuchia trong 11 năm tiếp theo đã tạo cơ sở cho Hoa Kỳ gây áp lực với IMF và Ngân hàng Thế giới để từ chối viện trợ cho Việt Nam.

Và giống như Bắc Triều Tiên dưới thời ông Kim, Việt Nam bị cô lập và bắt đầu thay đổi với những cải cách cơ sở trong nông nghiệp tập thể.

“Trước khi cải cách, Việt Nam từng nhập khẩu một triệu tấn gạo mỗi năm, nhưng chúng tôi hiện là một nước xuất khẩu gạo và nông nghiệp quan trọng,” ông Doanh nói.

Hình chân dung của lãnh tụ Bắc Hàn Kim Nhật Thành (Kim Il-sung) và Hồ Chí Minh tại một trường mẫu giáo hữu nghị Việt Nam-Bắc Hàn
Hình chân dung của lãnh tụ Bắc Hàn Kim Nhật Thành (Kim Il-sung) và Hồ Chí Minh tại một trường mẫu giáo hữu nghị Việt Nam-Bắc Hàn

Việt Nam tiếp tục xây dựng luật đầu tư nước ngoài, bình thường hóa mối quan hệ với thế giới và tư nhân hóa nhiều tập đoàn nhà nước.

Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã dỡ bỏ lệnh cấm vận thương mại đối với Việt Nam vào năm 1994, và một năm sau, Việt Nam gia nhập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (Asean).

Việt Nam trở thành thành viên WTO vào 2007. Triều Tiên có thể học hỏi từ chủ nghĩa tiên tiến thực dụng này, ông Vũ Minh Khương, một học giả người Việt tại Đại học Quốc gia Singapore và là cố vấn kinh tế cho thủ tướng đương nhiệm của Việt Nam nói.

Ông nói với BBC rằng Triều Tiên có thể làm theo bằng cách tập trung đầu tiên vào cải cách cơ sở hạ tầng và thể chế, và có lẽ bằng cách đặt ra một tầm nhìn táo bạo.

“Việt Nam đã đặt ra tham vọng trở thành một quốc gia phát triển vào năm 2045,” ông Khương nói.

“Tầm nhìn này dự kiến sẽ trở thành một động lực mạnh mẽ để thúc đẩy đất nước tiến lên với tốc độ nhanh chóng trong những năm tới.”

Siết chặt chính trị, thả lỏng xã hội?

Tất nhiên, có những giới hạn đối với những gì Triều Tiên có thể đạt được trong thời gian ngắn.

Trừ khi Washington và Bình Nhưỡng đồng ý về việc phi hạt nhân hóa và bắt đầu thực hiện nó, thì sẽ không có lệnh dỡ bỏ lệnh trừng phạt nên sẽ rất khó để các nhà đầu tư nước ngoài thậm chí xét đến Triều Tiên.

Và ông Kim cũng cần phải thuyết phục giới thượng lưu của Bắc Triều Tiên rằng việc mở cửa là một chiến thắng của các chính sách dài hạn của ông ta, chứ không phải là sự đầu hàng đối với các áp lực thị trường.

Về vấn đề này, Việt Nam có thể dẫn dắt.

Việc mở cửa nền kinh tế đã đi cùng với sự tái khẳng định tính ưu việt của Đảng Cộng sản và quá khứ hào hùng của nó.

Năm 1991, khi Liên Xô sụp đổ và Việt Nam phải tự điều chỉnh theo một thực tế mới, Tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một trong những hệ tư tưởng chủ đạo của đất nước, cùng với chủ nghĩa Mác – Lênin.

Hồ Chí Minh vẫn là một biểu tượng được tôn sùng ở Việt Nam
Hồ Chí Minh vẫn là một biểu tượng được tôn sùng ở Việt Nam

Và trong khi các cuộc tranh luận về một hệ thống chính quyền đa đảng bị nghiêm cấm, người Việt Nam đã được hưởng sự tự do hơn một chút trong đời sống kinh tế, tôn giáo và xã hội.

Việc du lịch ở nước ngoài, đặc biệt là ở các nước láng giềng, đã trở nên phổ biến.

Có một sự tồn tại mâu thuẫn giữa một nền truyền thông báo chí bị chính thức kiểm duyệt và một diễn đàn sống động không chính thức vẫn tồn tại trên Facebook.

Không rõ liệu sự kết hợp tinh tế giữa kiểm soát chính trị chặt chẽ và thả lỏng về xã hội có thể được áp dụng ở Triều Tiên hay không.

Tuy nhiên, nếu Kim Jong-un muốn theo mô hình cải cách kinh tế với với sự tự do chính trị hạn chế, thì Việt Nam, với quy mô của nó, có thể là một ví dụ phù hợp hơn so với Trung Quốc.

Người Việt có thể có được tự do kinh tế nhưng vẫn thông tin truyền thông vẫn bị kiểm soát chặt chẽ
Người Việt có thể có được tự do kinh tế nhưng vẫn thông tin truyền thông vẫn bị kiểm soát chặt chẽ

“Việt Nam đã học được cách theo đuổi chính sách đối ngoại đa phương để tránh bị phụ thuộc vào một nền kinh tế và xây dựng các hệ thống hiện đại về tài chính và ngân hàng,” ông Lê Đăng Doanh nói.

Ông nói thêm rằng nếu Triều Tiên nghiêm túc về sự thay đổi, thì cũng có những bài học ít tích cực hơn để học hỏi.

“Những gì Việt Nam đã không làm tốt trong việc quản lý tài nguyên thiên nhiên và chống tham nhũng cũng có thể hữu ích cho Triều Tiên,” ông nói.

Ông cũng chỉ ra rằng trong các cuộc gặp với các quan chức Bắc Triều Tiên, họ rất muốn hỏi liệu có mâu thuẫn nội bộ giữa các nhà lãnh đạo Việt Nam về cải cách hay không, và cách Việt Nam giải quyết điều này, có thể đưa ra một gợi ý cho một trong những thách thức lớn nhất để thay đổi Bắc Triều Tiên.

(Theo BBC)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *