Saturday, August 24, 2019
Home > STATUS CỦA HÔM NAY > Về chuyện chữ viết tiếng Mường “mới”
STATUS CỦA HÔM NAY

Về chuyện chữ viết tiếng Mường “mới”

Xin nói rõ, đây là quan điểm cá nhân của tôi, không phải công trình nghiên cứu công phu, đầy đủ của nhà khoa học về ngôn ngữ. Với danh nghĩa người dân tộc Mường và sống với ngôn ngữ dân tộc hơn 30 năm, tôi xin nêu vài quan điểm như sau.

1. Phải khẳng định ngay từ đầu, tiếng Mường không có chữ viết (không thể ký âm) chỉ có tiếng nói. Mọi thứ từ sử thi, văn hóa, hát ru, dân ca, phong tục, bài cúng… chỉ được truyền miệng qua các đời, các vùng.

2. Về mặt phát âm: Tiếng Mường có cách phát âm khá giống tiếng Kinh (miền Bắc). Có từ giống nhau 100%, thường là giống quá nửa. Tuy nhiên tiếng Mường có những từ không thể ký âm, đặt dấu, đặt trọng âm. Nếu theo hệ thống ký âm, đặt dấu tiếng phổ thông, tiếng Mường lại khác tiếng Kinh khoảng trên 80%. Quý vị có thể về vùng Ba Vì, Phúc Thọ của Hà Tây cũ, người dân gốc ở đó phát âm giống tiếng Mường nhất trong các vùng tôi đã đi.


3. Thứ tiếng quý vị thấy trên báo Hòa Bình không phải thứ tiếng do ông Bùi Hiền “phát minh”, cũng không phải do website lỗi font như một số anh chị nghĩ. Đó là bộ ký âm tiếng Mường, mới được ban tuyên giáo tỉnh Hòa Bình phối hợp với nhiều ban ngành “phát minh” ra, mới được giới thiệu và áp dụng mới đây. Với cá nhân tôi, thứ ký âm để tạo ra “chữ Mường” như tỉnh Hòa Bình đang làm là sai lầm mang tính hủy hoại. Mục đích của “phát minh” này không biết là gì, nhưng sự hủy hoại về văn hóa và làm thoái hóa tiếng Mường là có thể nghĩ đến. Thứ ký âm mới này, có nhiều vấn đề cần nói chỉ đơn cử một vấn đề: Để đọc được thứ ký âm latin mới này, người Mường phải học tiếng phổ thông trước, sau đó mới học cách đọc “chữ Mường”. Với thứ chữ phức tạp này, vừa đọc chậm vừa suy luận thì, một người Mường như tôi mới chỉ dịch được khoảng 80% khi đọc lần đầu. Nhưng có nhược điểm lớn là do vừa đọc vừa dịch vừa suy luận, nên đọc xong thứ chữ Mường này, tôi đã gần như quên sạch ý tứ và chủ đích bài viết. Thứ chữ này vừa gây khó khăn cho người đọc, người học vừa làm phức tạp hóa và có nguy cơ hủy hoại tiếng Mường và văn hóa người Mường. 


Tôi đoán mục đích tốt đẹp (nếu có) của việc “phát minh tiếng Mường” là để lưu giữ các sử thi, mo Mường, các bài dân ca, hát ru, bài khấn… . Nhưng để lưu trữ những văn hóa mang đậm tính truyền khẩu này, theo ý kiến cá nhân tôi, nên dùng các dữ liệu âm thanh. Dùng các file âm thanh để lưu lại trên không gian lưu trữ đám mây điện toán sẽ ưu việt nhất.

 

FB Thuận Văn Bùi

One thought on “Về chuyện chữ viết tiếng Mường “mới”

  1. Bùi Văn Định

    Tôi hoàn toàn đồng ý với quan điểm của tác giả này. Xin nói thêm rằng, người Mường và Kinh vốn tách ra từ một tộc người, nên sự phát triển luôn gắn bó với nhau. Vì thế chữ Nho, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ hiện nay được cả người Mường và Kinh dùng song hành. Cụ thể, tất cả các giới quí tộc Mường, tức Quan Lang đều có các văn bản bằng chữ Nho, chữ Nôm. Hiện nay tại bảo tàng di sản văn hóa Mường của ông Bùi Văn Bình còn lưu giữ rất nhiều tài liệu ghi lại các bài Mo Mường bằng chữ Nho. Rất nhiều các gia đình ở các vùng Mường còn có các văn bản ghi chép gia phả, sắc phong bằng chữ Nho, Nôm. Tại khu mộ Đống Thếch của xã Vĩnh Đồng-Kim Bôi-Hòa Bình và khu mộ người bị hổ vồ thuộc huyện Quan Hóa-Thanh Hóa của người Mường trên các bia mộ đều có khắc chữ Nho. Vấn đề suy luận của các tác giả xây dựng bộ chữ Mường rằng ca dao, dân ca, mo Mường và sử thi Mường đều được truyền khẩu.. mà không có văn bản từ đó suy ra người Mường không có chữ. Luận điểm này là do thiếu sự nghiên cứu thấu đáo, các văn bản ghi chép của người Kinh về thể loại văn học dân gian cũng chỉ có từ khi người Pháp vào Việt Nam và do hai tác giả Guru và Rô boc canh thực hiện và được dịch lại.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *